Last Updated :
29 August 2026, 11:23 AM IST
ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਚਕ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਕੰਮ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਚਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 01 ਵਜੇ 35 ਮਿੰਟ 'ਤੇ ਹੋਈ, ਜੋ 1 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 03 ਵਜੇ 24 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਚਕ ਕਾਲ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੰਨ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਸੋਨ-ਮੌਕਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ, ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਚਕ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨਾਜ, ਕਾਲੇ ਤਿਲ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਘਿਉ ਦਾ ਦਾਨ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹਨ:
• ਅੰਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ: ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਦੇ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
• ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਅਤੇ ਘਿਉ: ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੰਚਕ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
• ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਕੰਬਲ: ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਠੰਢ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਊਣੀ (ਰਜਾਈ) ਅਤੇ ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਚਕ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਿਲ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਘਿਉ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਜਾਂ 'ਛਾਇਆ-ਪਾਤਰ' ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਾਅ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ, ਪੂਰਵਾਭਾਦ੍ਰਪਦ, ਉੱਤਰਾਭਾਦ੍ਰਪਦ ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ — ਇਹ ਪੰਜ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਚਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਯਾਤਰਾ, ਲੱਕੜੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ।
• ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ: ਇਸ ਨੂੰ ਯਮ (ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ) ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਅਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਲੱਕੜੀ ਜਾਂ ਬਾਲਣ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ: ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਚਕ ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾ-ਸ਼ੀਲ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਭ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਛੱਤ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਢਲਾਈ ਕਰਨਾ: ਇਹ ਕੰਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਚਕ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਨਵੀਂ ਚਾਰਪਾਈ ਬਣਵਾਉਣਾ ਜਾਂ ਬੁਣਨਾ: ਇਹ ਵੀ ਪੰਚਕ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• ਕੇਵਲ ਇਕੱਲੇ ਸ਼ਵ ਦਾ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ: ਜੇਕਰ ਪੰਚਕ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਵ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇਣ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਟੇ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁਤਲੇ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਦਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
