Last Updated :
08 February 2025, 12:49 PM IST
Janaki Jayanti : ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਾਨਕੀ ਜਯੰਤੀ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜਯੰਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਨਕੀ ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਨਕੀ ਜਯੰਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਨਕੀ ਜਯੰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਣੋ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨਕੀ ਜਯੰਤੀ ਕਿਸ ਦਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਮਾਤਾ ਜਾਨਕੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਾਨਕੀ ਜਯੰਤੀ 'ਤੇ, ਮਾਂ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਬੂਤਰਾ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਕੱਪੜਾ ਵਿਛਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਚਬੂਤਰਾ 'ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਲੀ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਨਕੀ ਜਯੰਤੀ ਦੀ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਮਾਂ ਜਾਨਕੀ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਤਾ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
