Last Updated :
26 February 2024, 01:28 PM IST
Impact of 2000 Note: 2016 ਵਿੱਚ ਨੋਟਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨੋਟ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। RBI ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੂਰੇ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹਨ। 31 ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੱਕ ਸਿਰਫ 97.5 ਫੀਸਦੀ ਨੋਟ ਹੀ ਆਰਬੀਆਈ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ 2.5 ਫੀਸਦੀ ਨੋਟ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚੋਂ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਨਾਲ ਨਕਦੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚੋਂ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਨਾਲ ਨਕਦੀ ਬਕਾਇਆ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਨ 'ਚ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। 9 ਫਰਵਰੀ 2024 ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ 3.7 ਫੀਸਦੀ ਘਟਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ 8.2 ਫੀਸਦੀ ਸੀ।
ਬੈਂਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਵਧੇ ਹਨ
2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਕਰੰਸੀ-ਇਨ-ਸਰਕੁਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਰੰਸੀ-ਇਨ-ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਨੋਟ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਵੀ ਇਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਨਗਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਰੰਸੀ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਮੇਂ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ 8897 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਤਲਬ ਇਹ ਪੈਸਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਰਬੀਆਈ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
