Last Updated :
26 August 2026, 01:15 PM IST
ਭਾਰਤ 'ਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਚ ਆਈ ਕਮੀ ਨੇ ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ ਕਵਿਕ ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। D-Mart, BigBasket, Blinkit ਅਤੇ Swiggy Instamart ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਹਰ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਦੀ ਖਰੀਦ 'ਤੇ 3 ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕਾਰਨ ਹੈ – ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਰਿਟੇਲ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਲਗਭਗ 40 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਉਛਾਲ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੈਕਜਡ ਫੂਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹੁਣ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਇਸ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੀਨੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, 8,00,000 ਟਨ ਚੀਨੀ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਜਾ, ਕੁਝ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਥਿਤ ਜਮ੍ਹਾਖੋਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇੰਡਸਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ (ISMA) ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗ਼ਲਤ ਉਤਪਾਦਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
• ਡੀ-ਮਾਰਟ: ਪੁਣੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟੋਰ 'ਚ ਬੋਰਡ ਲਗਾ ਕੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਇਨਵੌਇਸ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ 5 ਕਿਲੋ ਚੀਨੀ ਹੀ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਬਲਿੰਕਿਟ: ਦਿੱਲੀ-NCR 'ਚ ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ 5 ਕਿਲੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਕ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਣੇ 'ਚ 1-1 ਕਿਲੋ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਪੈਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।
• ਬਿਗਬਾਸਕੇਟ: ਇਸ ਨੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ 1-1 ਕਿਲੋ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜ ਪੈਕ ਤੱਕ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
• ਸਵਿਗੀ ਇੰਸਟਾਮਾਰਟ: ਇਸ 'ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਹਾਰਵੈਸਟ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ 1-1 ਕਿਲੋ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਪੈਕ ਤੱਕ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਸੀਮਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, Blinkit ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡਿਸਕਲੇਮਰ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਹੈ: "ਮਾਫ਼ ਕਰੋ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸ ਆਈਟਮ ਦੀ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।"
ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਚੀਨੀ ਦੇ ਆਯਾਤ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਚੀਨੀ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਘਰੇਲੂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਈ 'ਚ ਇਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਉਪਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਨੀ ਦੀ ਮਿੱਲ-ਪੱਧਰੀ ਕੀਮਤ ਜੂਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ 'ਚ 41 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 65 ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਘੱਟ ਕੇ 58 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਪੈਕਜਡ ਫੂਡ, ਸਨੈਕਸ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਨੈਕ ਫੂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 5% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚੀਨੀ ਦੇ ਭਾਅ ਉੱਚੇ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਰੱਖੜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੈਕਜਡ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੰਡਸਟਰੀ ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ISMA ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਉਤਪਾਦਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਹੀ ਫੈਸਲੇ ਨਾ ਲੈ ਸਕੇ। ਨਾਲ ਹੀ, ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਮ੍ਹਾਖੋਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਅਗਾਉਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ 'ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕ ਮਿਲ ਕੇ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਟੇਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਨਿੰਗ ਜਿਹੇ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਉਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਯਾਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਰੋਕ ਨਾਲ ਉਮੀਦ ਜਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ 'ਚ ਸਥਿਤੀ ਪੱਟੀ 'ਤੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
