Last Updated :
14 August 2026, 12:47 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲਾਰ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਣਾ ਚਬਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਰ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਥਾਇਰਾਇਡ ਹਾਰਮੋਨ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁੱਕਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਜੇਰੋਸਟੋਮੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗਲੈਂਡ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਲਾਰ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਾਰ ਘੱਟ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਸ਼ਿਮੋਟੋ ਥਾਇਰਾਇਡਿਟਿਸ ਇੱਕ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਈਪੋਥਾਇਰਾਇਡਿਜ਼ਮ ਦਾ ਆਮ ਕਾਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਣ ਅਤੇ ਲਾਰ ਘੱਟ ਬਣਨ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਥਾਇਰਾਇਡ ਹਾਰਮੋਨ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹਾਈਪਰਥਾਇਰਾਇਡਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਈ ਮਾਊਥ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਗਤੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਲਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਥਾਇਰਾਇਡ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਆਇਓਡੀਨ ਇਲਾਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਲਾਰ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਵਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਰਹੋ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕੀਨ ਖਾਣਾ, ਤੰਬਾਕੂ, ਸ਼ਰਾਬ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੈਫੀਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਨੇਟਿਡ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ-ਫ੍ਰੀ ਚਿਊਇੰਗ ਗਮ ਜਾਂ ਕੈਂਡੀ ਲਾਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਡੈਂਟਲ ਚੈੱਕਅਪ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਸੁੱਕਾਪਣ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਡੈਂਟਿਸਟ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਦਵਾਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਜਾਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰੋ।
