Last Updated :
19 June 2026, 01:42 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਕਿੰਗ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਪ੍ਰਦੀਪ ਚੌਬੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਦਲ ਤੁਰਨਾ ਮੋਟਾਪੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਹਿੰਗੇ ਉਪਕਰਣ ਜਾਂ ਜਿਮ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਾਕਿੰਗ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਕਠਿਨ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਾਕਿੰਗ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰਗਰਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਟਨੈੱਸ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੀਰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੈਲੋਰੀ ਬਰਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੁਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੈਲੋਰੀ ਡੈਫਿਸਿਟ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਰੀਰ ਊਰਜਾ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਚਰਬੀ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਤੁਰਨਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਚੌਬੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਕਿੰਗ ਤਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਬੇਤਹਾਸਾ ਕੈਲੋਰੀ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਜਾਦੂਈ ਹੱਲ ਵਜੋਂ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਦਤਾਂ ਹੀ ਸਥਾਈ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਕੈਲੋਰੀ ਬਰਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਕਈ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਭਾਰ, ਤੁਰਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਤੁਰਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ 3 ਤੋਂ 4 ਕੈਲੋਰੀ ਤੱਕ ਬਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 5 ਤੋਂ 7 ਕੈਲੋਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਵਾਕਿੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕੈਲੋਰੀ ਖਰਚ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਾਹਿਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੁਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
10,000 ਕਦਮ ਰੋਜ਼ ਤੁਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜੋ ਲੋਕ ਬਿਲਕੁਲ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ 3,000 ਤੋਂ 4,000 ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ 6,000 ਤੋਂ 8,000 ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ 10,000 ਤੋਂ 12,000 ਕਦਮ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਦਮ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਅਤੇ ਆਦਤ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 2,000 ਵਾਧੂ ਕਦਮ ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਭਗ 15 ਤੋਂ 20 ਮਿੰਟ ਦੀ ਵਾਧੂ ਵਾਕਿੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਦਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਪ੍ਰਦੀਪ ਚੌਬੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਕਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਉੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਯਮਿਤ ਤੁਰਨ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ ਕਈ ਲੋਕ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 8 ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗੰਭੀਰ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੱਧ ਤੁਰੋ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਖਾਓ ਅਤੇ ਫਿਟ ਰਹੋ।
