Last Updated :
13 February 2025, 03:48 PM IST
H5N1 virus : ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਬਰਡ ਫਲੂ (H5N1 ਵਾਇਰਸ) ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧਦੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਬਰਡ ਫਲੂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮਾਮਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਾਵਾਂ, ਕਈ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਵਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਨੂੰ D1.1 ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯੂਐਸ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ (ਸੀਡੀਸੀ) ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੇਵਾਡਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਟ੍ਰੇਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਵਰਕਰ ਵੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿੱਚ D1.1 ਸਟ੍ਰੇਨ ਨਾਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ D1.1 ਸਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖੋਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਮਾਈਕਲ ਓਸਟਰਹੋਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਟ੍ਰੇਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅਮਰੀਕਨ ਵੈਟਰਨਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਤਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਾਵਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਲੂਮਬਰਗ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੇਘਨ ਫਰੌਸਟ ਡੇਵਿਸ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਕੱਚੇ ਦੁੱਧ, ਆਂਡੇ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੀਡੀਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਬਰਾਓ ਨਾ। ਬਰਡ ਫਲੂ (ਏਵੀਅਨ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ) ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਭੋਜਨ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ, ਘੱਟ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ, ਚਿਕਨ ਆਦਿ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
