Last Updated :
16 February 2025, 12:59 PM IST
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਐਫ-35 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ F-35 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਸੌਦੇ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
1. ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ, ਇੱਕ F-35 ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ 700-944 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
F-35 ਦੇ 3 ਰੂਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 700 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ 944 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, F-35 ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 31.20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ ਆਵੇਗਾ।
2. ਸਾਲਾਨਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ₹53 ਕਰੋੜ ਹੈ, ਹਰ ਘੰਟੇ ਦੀ ਉਡਾਣ 'ਤੇ 30 ਲੱਖ ਖਰਚ ਆਵੇਗਾ
ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦਫ਼ਤਰ (GAO) ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ F-35 ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਲਾਗਤ $2 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ 170 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ। 2018 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ 1.7 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਯਾਨੀ 157 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। GAO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ F-35 ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 53 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸਦੀ ਹਰ ਘੰਟੇ ਦੀ ਉਡਾਣ 'ਤੇ 30 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਣਗੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ 1000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ 60 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ 3,180 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ।
3. ਡਰੋਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ
ਡਰੋਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਜੰਗਾਂ ਲੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨਾਲ ਫਰੰਟ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਰਚਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਹਥਿਆਰ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ।
