Last Updated :
25 April 2023, 01:49 PM IST
ਮਲੇਰੀਆ ਇੱਕ ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਪਰਜੀਵੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮਾਦਾ ਐਨੋਫਿਲੀਜ਼ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਲਕੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ, ਠੰਢ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਥਕਾਵਟ, ਉਲਝਣ, ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣਾ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਮਲੇਰੀਆ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ, ਗਲੋਬਲ ਮਲੇਰੀਆ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖਤਮੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ, ਸਥਾਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਗੁਰਦਿਆਂ, ਜਿਗਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਨੀਮੀਆ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਨਲੇਵਾ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੁਰਲੱਭ ਪੇਚੀਦਗੀ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਫ਼ੇਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾ ਅਗਰਵਾਲ ਅਨੁਸਾਰ, “ਕਾਰਡਿਓਲੋਜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਈਐੱਸਸੀ ਕਾਂਗਰਸ 2019 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਲੇਰੀਆ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਦਿਲ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਜੋਖਮ ਦਾ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਲੇਰੀਆ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿਲ ਦੇ ਫ਼ੇਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।”
ਡਾ ਸਾਹੂ ਅਨੁਸਾਰ, “ਦਿਲ ਦੇ ਫ਼ੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਆਮ ਜੋਖਮ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸ਼ੂਗਰ, ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਫ਼ੇਲ ਹੋਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”
ਡਾ ਸਾਹੂ ਅੱਗੇ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਿਗੜਿਆ ਮਲੇਰੀਆ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਫ਼ੇਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਨੀਮੀਆ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੇਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤਰਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦਾ ਤਣਾਅ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਫ਼ੇਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
