Last Updated :
27 July 2026, 08:13 PM IST
ਮਿਡਲ ਈਸਟ 'ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੇ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਈਰਾਨ-ਸਮਰਥਿਤ ਹੂਤੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਲੀਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੂਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਿਜ਼ਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਊਦੀ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਵੀ ਹੂਤੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰੀਬ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਯਮਨ ਯੁੱਧ ਮੁੜ ਭੜਕਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁੱਥੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਦਰਅਸਲ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਆਗੂ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਰਸਮੀ ਯਾਤਰਾ 'ਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਹੂਤੀ ਆਗੂ ਈਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਯਮਨ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਯਮਨ ਦੀ ਸਾਊਦੀ-ਸਮਰਥਿਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹੂਤੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਯਮਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੂਤੀ ਈਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਨਾ 'ਚ ਉਤਾਰਨ 'ਤੇ ਅੜੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਯਮਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਨਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਰਨਵੇਅ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੂਤੀ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੋਦੈਦਾਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਲੈਂਡ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਹੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੂਤੀ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਟੁੱਟੀ, ਹੂਤੀਆਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਖੇਤਰੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਹੂਤੀ ਆਪਣੀ ਖਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਾਲ 2022 'ਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਾਲ ਯਮਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਹੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਪਰ ਕੋਈ ਠੋਸ ਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਬਰਕਰਾਰ ਰਿਹਾ।
ਪਰ ਹੁਣ, ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰੀ ਸਮੀਕਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਗਠਜੋੜ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀਸਾ-ਫ਼ਾਇਆ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਹੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫਸਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲਾ ਯੁੱਧ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਫੌਜੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੁਧਰ ਸਕੀ। ਲੱਖਾਂ ਯਮਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਜੰਗ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਦੂਜੀ ਤਰਫ਼, ਹੂਤੀ ਇਸ ਵਾਰ ਸਾਊਦੀ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ — ਯਮਨ ਦੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ 'ਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸਤੈਦ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਹਾਲਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਗੜ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
