ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਕਿੰਨੇ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਲਾਜ਼ਮੀ? ਜਾਣੋ ਹਰ ਸਕੈਨ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਗਰਭਾਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਅਤੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਕੈਨ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Last Updated : 07 March 2026, 11:29 AM IST

ਗਰਭਾਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਜਾਂਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਦਰਦ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਡਾਕਟਰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਾਇਨੇਕੋਲੋਜਿਸਟ ਗਰਭਾਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲਾ ਸਕੈਨ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? (6–9 ਹਫ਼ਤੇ)

ਗਰਭਧਾਰਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 6 ਤੋਂ 9 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੈਨ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੁੜਵਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਵੇਜਾਈਨਲ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਐਨਟੀ ਸਕੈਨ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (11–14 ਹਫ਼ਤੇ)

ਐਨਟੀ ਜਾਂ ਨੁਚਲ ਟ੍ਰਾਂਸਲੂਸੈਂਸੀ ਸਕੈਨ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 11 ਤੋਂ 14 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੈਨ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਗਰਦਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਤਰਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਾਊਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਵਰਗੀਆਂ ਕਰੋਮੋਸੋਮਲ ਅਸਾਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਐਨੋਮਲੀ ਸਕੈਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (18–22 ਹਫ਼ਤੇ)

ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ 18 ਤੋਂ 22 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਐਨੋਮਲੀ ਸਕੈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ, ਦਿਲ, ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਲੇਸੈਂਟਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਐਮਨਿਓਟਿਕ ਫਲੂਇਡ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗ੍ਰੋਥ ਸਕੈਨ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? (28–32 ਹਫ਼ਤੇ)

ਗਰਭਾਵਸਥਾ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ 28 ਤੋਂ 32 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗ੍ਰੋਥ ਸਕੈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਇਸ ਸਕੈਨ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਅੰਕਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਡੌਪਲਰ ਸਕੈਨ ਕਦੋਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਹਰ ਗਰਭਾਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਡੌਪਲਰ ਸਕੈਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਇਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੈਨ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਫਲੋ ਅਤੇ ਪਲੇਸੈਂਟਾ ਤੱਕ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਮਲ ਗਰਭਾਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਕੈਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਈ ਰਿਸਕ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਵੱਧ ਸਕੈਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Tags :

ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਕਿੰਨੇ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਲਾਜ਼ਮੀ? ਜਾਣੋ ਹਰ ਸਕੈਨ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

Share: