Last Updated :
13 June 2026, 03:39 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
Relationship OCD ਜਾਂ ROCD ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ROCD ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਉਸ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਫੋਨ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਚੈੱਕ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਥੀ ਦੀ ਹਰ ਗਤੀਵਿਧੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੱਕ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ROCD ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਤਾ ਲੱਭਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਰਟਨਰ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਥੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਆਦਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਇਹ ਖੋਜ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਕੀਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਸਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਭਰੋਸਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਉਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਥੀ ਵੀ ਥੱਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਦੂਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ROCD ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ROCD ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅਕਸਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੋਰ ਜੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਇਹ ਆਦਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ROCD ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਸਾਥੀ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਣ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਲੁਕਾਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਫਲੈਗ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸਬੂਤ ਹਰ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਅਸਲ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸੋਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ROCD ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
