Last Updated :
22 January 2026, 08:42 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਜਲਿਆਵਾਲਾ ਬਾਗ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 26 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤਿਰੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਮਾਣ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਚ ਵਸਿਆ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਸ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਚੁੱਪ ਚੁੱਪ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਮਝਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦਾਂਡੀ ਮਾਰਚ ਚਲਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਚਰਖਾ ਹੈ। ਖਾਦੀ ਹੈ। ਸਾਦਾ ਕਮਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਨਾਅਰੇ ਨਹੀਂ, ਜੀਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਹਨ।
ਜੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਘਾ ਬਾਰਡਰ ਆਪੇ ਹੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਥੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਐਸਐਫ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰਚ। ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੋਸ਼। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਬੰਦਾ ਆਪੇ ਹੀ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲਿਖੇ ਨਾਂ ਚੁੱਪ ਹਨ। ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤਿਰੰਗਾ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਾਲਮ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੰਡਿਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ‘ਚ ਘੁੰਮ ਕੇ ਛਾਤੀ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਹਾਜ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਇੂਸੈਨਾ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ।
ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਤਵ੍ਯ ਪਥ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਹਰ ਉਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਤਿਰੰਗਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਰੈਡ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ 26 ਜਨਵਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਦੀ ਮੋਹਤਾਜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
