Last Updated :
21 June 2026, 07:50 PM IST
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲਗਾਮ ਸਥਿਤ ਬੈਸਰਨ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ (NIA) ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਸੀਮਾ ਪਾਰੋਂ ਡ੍ਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਡ੍ਰੋਨ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੋਗਲ ਦਾਰਾ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਰੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖੇਪ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਖੇਪ ਵਿੱਚ 20 ਪਿਸਤੌਲ, 15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਨਕਦੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਿਰਮਿਤ ਤਿਕੋਣ ਆਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੇਖਾ (LoC) ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਘੁਸਪੈਠ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਡ੍ਰੋਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਵਾਹਨ (UAV) ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਆਪਣੇ ਮਾਡਿਊਲਾਂ ਤੱਕ ਹਥਿਆਰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ 2022 ਤੋਂ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁਫੀਆ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਤਕਨੀਕੀ ਖੁਫੀਆ 'ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਅੱਤਵਾਦੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਅੱਤਵਾਦੀ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹੀਆਂ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁੱਜਰ ਅਤੇ ਬਕਰਵਾਲ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ। ਇਹ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ-ਕੰਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀਆਂ ਨੇ ਖੁਫੀਆ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡ੍ਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
NIA ਦੀ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਡ੍ਰੋਨ ਡ੍ਰੌਪਿੰਗ ਲਈ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਦੇ ਗੋਗਲ ਦਾਰਾ ਜੰਗਲ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਲਈ ਇਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਇਸ ਖੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ, ਖੁਫੀਆ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਡ੍ਰੋਨ ਆਧਾਰਿਤ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਫੀਆ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
