Last Updated :
03 July 2026, 11:05 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਐਪਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਲਿਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਦੁਰਪਯੋਗ ਕਰਕੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੱਡੀਆਂ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਦਖ਼ਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ IT ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ Google ਅਤੇ Apple ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜ ਕੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੱਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਪ ਸਟੋਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਖ਼ਬਰ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੱਕ Google ਅਤੇ Apple ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੋਟਿਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ BAT-BMS ਐਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਐਪ ਚੀਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ Shenzhen Grenergy Technology ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ (BMS) ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਐਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਯੂਜ਼ਰ ਬਲੂਟੂਥ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਲਿਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀ ਦੀ ਚਾਰਜਿੰਗ, ਵੋਲਟੇਜ, ਕਰੰਟ, ਤਾਪਮਾਨ, ਚਾਰਜਿੰਗ ਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੈਟਰੀ ਦੀ ਚਾਰਜਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਸਚਾਰਜਿੰਗ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਫੀਚਰ ਦਾ ਗਲਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ BAT-BMS ਐਪ ਹਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ ਜਾਂ ਹਰ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੂਟੂਥ-ਸਮਰਥਿਤ BMS ਯੂਨਿਟ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਲੀਡ-ਐਸਿਡ ਬੈਟਰੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੂਟੂਥ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਜਟਿਲ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਸਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀ ਪੈਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸਵਰਡ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਬਲੂਟੂਥ ਦੀ ਸੀਮਿਤ ਰੇਂਜ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਟਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਡਿਸਚਾਰਜ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਹਨ ਦੀ ਮੋਟਰ ਦੀ ਪਾਵਰ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਐਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ BMS ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਬਿਲਿਟੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬੈਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਸਵਰਡ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਐਪਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਧਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲੇ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਦੁਰਪਯੋਗ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।
