Last Updated :
31 December 2024, 09:20 AM IST
SpaDeX mission: ਇਸਰੋ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਿਸ਼ਨ PSLV ਰਾਕੇਟ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 'ਸਪੇਸ ਡੌਕਿੰਗ ਪ੍ਰਯੋਗ' ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਾਂਚਿੰਗ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਤੋਂ ਠੀਕ 10 ਵਜੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਪੇਡੈਕਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸਰੋ ਨੇ SpaDeX ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ 229 ਟਨ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ PSLV ਰਾਕੇਟ ਨਾਲ ਦੋ ਛੋਟੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ 470 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਡੌਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਡੌਕਿੰਗ ਕਰਨਗੇ।
ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਐਸਐਲਵੀ ਰਾਕੇਟ ਦੋ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ - ਸਪੇਸਕ੍ਰਾਫਟ ਏ (ਐਸਡੀਐਕਸ01) ਅਤੇ ਸਪੇਸਕ੍ਰਾਫਟ ਬੀ (ਐਸਡੀਐਕਸ 02) ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖੇਗਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਸਰੋ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 470 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਡੌਕਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਯਾਨੀ ਅਨਡੌਕਿੰਗ।
ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਰੂਸ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡੌਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਡੌਕ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵੀ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸਰੋ ਨੇ ਹੁਣ ਇਸ ਡੌਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਡੌਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਡੌਕਿੰਗ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਰੋ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਡੌਕਿੰਗ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਬਣਾਉਣਾ ਪਿਆ।
ਇਹ ਡੌਕਿੰਗ-ਅਨਡਾਕਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-4 ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੋ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਵਾਪਸੀ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਡਿਊਲ ਲਏ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ 2040 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਡੌਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਡੌਕਿੰਗ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ। ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਹ ਡੌਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਡੌਕਿੰਗ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੰਮ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਸ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪਾਸੇ ਕਦਮ ਪੁੱਟ ਲਏ ਹਨ।
