Last Updated :
30 July 2026, 08:26 AM IST
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 20 ਫੀਸਦੀ ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਲਾਵਟ ਵਾਲਾ ਈ-20 ਪੈਟਰੋਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ BS-3 ਮਿਆਰ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰਬੜ ਅਤੇ ਗੈਸਕੇਟ ਪਾਰਟਸ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ 2005 ਤੋਂ 2016 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ BS-3 ਮਿਆਰ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਈਥਾਨੌਲ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸੰਪਰਕ ਕਾਰਨ ਰਬੜ-ਅਧਾਰਤ ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪਾਰਟਸ ਆਮ ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗਡਕਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਈ-20 ਈਂਧਨ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਾਹਨ ਦਾ ਮਾਈਲੇਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਈਂਧਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਡ੍ਰਾਈਵਰ ਦੀ ਆਦਤ, ਸੜਕ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਰਬੜ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾ, ਮੁਲਾਇਮ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਬੜ ਦੇ ਪਾਰਟਸ ਈਥਾਨੌਲ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈ-20 ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਰਬੜ-ਅਧਾਰਤ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰੋ-4 ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਮਿਆਰ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਮੈਟਲ ਪਾਰਟਸ 'ਤੇ ਵੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਜਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮਿਆਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਾਹਨ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੇਕਰ ਪਾਰਟਸ ਵਿੱਚ ਘਿਸਾਵਟ, ਲੀਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖਰਾਬੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਡਕਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਈ-20 ਪੈਟਰੋਲ ਪਾਉਣ ਮਗਰੋਂ ਗੱਡੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਬੱਸ ਇਸ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈ-20 ਦਾ ਅਸਰ ਦੋਪਹੀਆ ਅਤੇ ਚਾਰਪਹੀਆ ਦੋਵਾਂ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਹਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਇਸ ਦੇ ਫਿਊਲ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਪਾਰਟਸ ਦੀ ਕਿਸਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਹਰ ਵਾਹਨ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
