Last Updated :
15 August 2026, 08:00 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਤੱਕ 26,18,712 ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ 6,06,892 ਇਲਾਜ ਅਤੇ 15,267 ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ 880 ਹਸਪਤਾਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਔਸਤ ਕਲੇਮ ਦੀ ਰਕਮ 14,628.04 ਰੁਪਏ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਡਾਇਲਸਿਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 1,99,417 ਪੁਰਾਣੇ ਹੀਮੋਡਾਇਆਲਿਸਿਸ ਇਲਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 60,504 ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੇਸ ਅਤੇ 1,85,220 ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕੇਸ ਵੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਲਾਜ ਵੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 10,428 PTCA ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਐਂਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 611 ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਬਾਈਪਾਸ ਗ੍ਰਾਫਟਿੰਗ ਇਲਾਜਾਂ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 8.20 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਹੀ 507 ਪੇਸਮੇਕਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਕਰੀਬ 6.79 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ।
ਸਕੀਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ 11,796 ਗੋਡੇ ਬਦਲਣ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 94.89 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 1,092 ਕਮਰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕਰੀਬ 10.75 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ 60,504 ਰਜਿਸਟਰਡ ਕੇਸਾਂ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 159.41 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਹੀ 2,02,793 ਰਜਿਸਟਰਡ ਡਾਇਲਸਿਸ ਕੇਸਾਂ 'ਤੇ ਕਰੀਬ 33.14 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 3,36,161 ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ 2,70,731 ਕੇਸ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਖਰਚ 614.08 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 479.85 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਿਹਾ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਟਰਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 28,977 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ 23,446, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 22,620 ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ 20,193 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਇਆ। ਖਰਚੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ 200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ 100 ਕਰੋੜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 99.23 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ 91.30 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੈਸ਼ਲੈਸ ਇਲਾਜ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ-ਇਲਾਜ ਲਈ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ—ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਹੈ।
ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਥੈਲੀ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਨਿਸ਼ੀ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਇਲਾਜ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਘਟਿਆ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇ ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਸ਼ਲੈਸ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਸੇ ਵਿੱਤੀ ਡਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਕਣ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
