Last Updated :
14 August 2026, 09:47 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਦੇਸ਼ ਦੇ 80ਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਕੜੇ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 6 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਡਾਇਲਿਸਿਸ, ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਯੋਜਨਾ ਲਈ 69,12,697 ਪਰਿਵਾਰ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 26,18,712 ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ 3,02,906 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਲਾਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6,06,892 ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ 880 ਹਸਪਤਾਲ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਹੀਮੋਡਾਇਲਿਸਿਸ ਦੇ 1,99,417 ਇਲਾਜ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 60,504 ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 1,85,220 ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਇਲਾਜ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 159.41 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਐਂਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਸਮੇਤ 10,428 ਪੀਟੀਸੀਏ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਕਰੀਬ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 611 ਸੀਏਬੀਜੀ ਇਲਾਜਾਂ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 8.20 ਕਰੋੜ ਅਤੇ 507 ਪੇਸਮੇਕਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ’ਤੇ 6.79 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ।
ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਲਾਜ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 11,796 ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ 94.89 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 1,092 ਹਿਪ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਅਤੇ 2,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 3,36,161 ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 2,70,731 ਇਲਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 614.08 ਕਰੋੜ ਅਤੇ 479.85 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 28,977 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ 23,446, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 22,620 ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ 20,193 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਖਰਚ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਕਰੀਬ 200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਿਹਾ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ੀ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦੱਸਿਆ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪੈਸੇ ਕਿੱਥੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ। ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਵੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
