Last Updated :
15 August 2026, 10:41 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। 2026 ਵਿੱਚ ਸਾਵਣ ਦੇ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਸੋਮਵਾਰ ਹਨ ਅਤੇ 17 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਸੋਮਵਾਰ ਪਵੇਗਾ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮੰਦਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲ, ਗੰਗਾਜਲ, ਦੁੱਧ, ਬੇਲਪੱਤਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਭੋਲੇਨਾਥ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ 17 ਅਗਸਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਹੋਰ ਵੀ ਖਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸੇ ਦਿਨ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਆਉਣਾ ਕਾਫੀ ਦੁਰਲੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਸੰਯੋਗ ਕਰੀਬ 23 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
17 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਘਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ’ਤੇ ਜਲ ਅਤੇ ਗੰਗਾਜਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਬੇਲਪੱਤਰ, ਧਤੂਰਾ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ‘ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨਾਜ, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਆਸਥਾ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਜੋਂ ਹੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
