Last Updated :
21 August 2026, 07:15 PM IST
ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਉਛਾਲ ਨੇ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਤੱਕ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਆਰੋਪ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਚੀਨੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਮੋੜਨ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੀ ਹੈ। ਪਰ ਖਾਦੇ ਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਚੀਨੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਧੇ ਦਾ ਈਥਾਨੌਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਤਾਅਲੁਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਧੇ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਘੱਟ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ, ਮੌਸਮੀ ਕਾਰਕ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮੰਗ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੰਗ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਮ੍ਹੋਖੋਰੀ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨੀ ਦੀ ਖੁਦਰਾ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 7 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 20 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਇਹ 48.18 ਰੁਪਏ ਕਿਲੋ ਸੀ, ਉੱਥੇ 20 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਇਹ ਵਧ ਕੇ 55.70 ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਧੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਘਰੇਲੂ ਪੈਦਾਵਾਰ, ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹੋਖੋਰੀ ਨੇ ਵੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2022-23 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2025-26 ਵਿੱਚ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਨੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 12% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 9% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 75% ਹਿੱਸਾ ਹੁਣ ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਗੰਨੇ ਤੋਂ। ਇਸ ਲਈ ਈਥਾਨੌਲ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ:
• ਸਟਾਕ ਸੀਮਾ: ਚੀਨੀ ਡੀਲਰਾਂ ਲਈ 400 ਟਨ ਸਟਾਕ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ 30 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ।
• ਥੋਕ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ: 1 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਥੋਕ ਖਪਤਕਾਰ ਆਪਣੀ 15 ਦਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਨੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਣਗੇ।
• ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ ਆਯਾਤ: ਘਰੇਲੂ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਕੱਚੀ ਚੀਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਲਕ-ਮੁਕਤ ਆਯਾਤ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
• ਭੌਤਿਕ ਚੈਕਿੰਗ: ਨਕਲੀ ਕਮੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨਗੀਆਂ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਥਾਨੌਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਭਾਰਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ।
