Last Updated :
21 August 2026, 06:45 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨੂੰ ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ ਨਵਮੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਮੱਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਅਭਿਜੀਤ ਮੁਹੂਰਤ, ਕਰਕ ਲਗਨ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਸੂ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੂਰਜਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸੱਚ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਦਾ ਮੱਧ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਅਤੇ ਕੈਦ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਮਗਰੋਂ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਰਗੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕੈਦਖਾਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਸੁਦੇਵ ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗੋਕੁਲ ਲੈ ਗਏ। ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਧਰਮ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਵਿਆ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੜੀ ਦੇ 12 ਵਜੇ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸ਼ਬਦ ‘ਨਿਸ਼ੀਥ ਕਾਲ’ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਮੱਧ ਦਿਨ ਸੱਚ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰਮਈ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਬੁਰਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਰਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
