Last Updated :
06 February 2025, 11:29 PM IST
RBI monetary policy: ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) 7 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ monetary policy ਸਮੀਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਨਾਨ-ਡਿਲੀਵਰੇਬਲ ਫਾਰਵਰਡਸ (NDF) ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਬਾਅ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਰੁਪਿਆ 0.1% ਡਿੱਗ ਕੇ 87.55 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 87.4875 ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਰਬੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵੀ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਆਰਬੀਆਈ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਟੈਰਿਫ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 2% ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਾਲੀ ਮੁਦਰਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਡਾਲਰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਡਾਲਰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਡਾਲਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਵੇਚਿਆ, ਪਰ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਕਾਰਨ, ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਮੰਦੀ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਡਾਲਰ-ਰੁਪਏ ਦੀ ਸੰਦਰਭ ਦਰ 0.50/0.60 ਪੈਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ 7 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 1.5 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਾਧੂ ਤਰਲਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਬੀਆਈ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੀਆਰਆਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਟੌਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ 6.3% ਤੋਂ 6.8% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਅਜੇ ਵੀ RBI ਦੇ 4% ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
