ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਨੌਰੋਜ਼, ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਤੇ ਰੋ ਪਏ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ

ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰੀ ਨੌਰੋਜ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਕਬਰਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।

ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰੀ ਨੌਰੋਜ਼ ਦਾ ਦਿਨ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦਰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਵਾਰ ਸਨਾਟਾ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਹੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਮ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਰੌਣਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਖਾਲੀਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।

ਕੀ ਸਕੂਲ ਹਮਲੇ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ?

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੀਨਾਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੱਚੇ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਬਣ ਗਿਆ।

ਕੀ ਕਬਰਾਂ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਤਿਉਹਾਰ?

ਇਸ ਵਾਰੀ ਨੌਰੋਜ਼ ਦੇ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਹਫ਼ਤ-ਸੀਨ’ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹੀ ਸਜਾਵਟ ਕਬਰਾਂ ਤੇ ਦਿੱਖੀ। ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਖਿਲੌਣੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਦਿਲ ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਦ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

ਕੀ ਜੰਗ ਨੇ ਛੀਣ ਲਈਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ?

ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਦਿਨ ਵੀ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੰਗ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਖੋਹ ਲਈਆਂ ਹਨ।

ਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਵੀ ਜਤਾਈ ਚਿੰਤਾ?

ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ਹਨ। ਪਰ ਦਰਦ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮਾਨਵੀ ਸੰਕਟ?

ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹਨ। ਹਾਲਾਤ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਮਾਨਵੀ ਸੰਕਟ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਬਦਲ ਗਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ?

ਇਸ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਬੱਚੇ ਖੇਡਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਸਿਰਫ ਦਰਦ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵੀ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਸਿਰਫ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੌਰੋਜ਼ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦਰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਮ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੰਗ ਨੇ ਸਿਰਫ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਕਬਰਾਂ ਇਹ ਸੱਚ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਮਾਸੂਮਾਂ ਨੇ ਚੁਕਾਈ ਹੈ ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਮਝੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਦ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਜੰਗ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ