ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕੇਦਾਰ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਤਣਾਅ ਹੁਣ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਤੇਲ 90.94 ਡਾਲਰ ਅਤੇ WTI 85.03 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਆਯਾਤ-ਨਿਰਭਰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਖ਼ਾਸੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ 0.08 ਫੀਸਦੀ (7 ਸੈਂਟ) ਚੜ੍ਹ ਕੇ 90.94 ਡਾਲਰ ’ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ 30 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ WTI ਕਰੂਡ 0.63 ਫੀਸਦੀ (53 ਸੈਂਟ) ਦੇ ਉਛਾਲ ਨਾਲ 85.03 ਡਾਲਰ ’ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ 31 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਧਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਪਲਾਈ-ਮੰਗ ਦੀ ਅਸੰਤੁਲਤਾ ਕਾਰਨ।
ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। 17 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 60-ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਬੇਨਤੀਜਾ ਰਹੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਗਤੀਰੋਧ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਮਨੋਬਲ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ING ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾ ਹੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਪਰ ਧੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇੱਥੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਯਾਤਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਸਿੱਧਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾ ਤੇਲ ਖੇਤਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਪਤਕਾਰੀ ਵਸਤਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਥਾਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਾਹਿਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਝਟਕਾ ਲੱਗੇ।