Last Updated :
18 August 2026, 07:57 PM IST
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਇਲਾਕਾ ਐਲਾਨਦਿਆਂ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕਰਕੇ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਈਰਾਨੀ ਉਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਤੰਜ਼ ਕਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਕੀ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਟ੍ਰੁਥ ਸੋਸ਼ਲ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਸੀ- 'ਨਵਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤਰ'। ਇਸ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ, ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।
ਟਰੰਪ ਦੇ ਪੋਸਟ ਦੇ ਚੰਦ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਉਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕਾਜ਼ਮ ਗ਼ਰੀਬਾਬਾਦੀ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਖੋਖਲਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ਇਹ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਸਮਝ ਆਵੇਗੀ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਦੇਸ਼ ਇਸ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਜਮਾ ਸਕਦਾ। ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਹੈ- ਨਹੀਂ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਾਅਵਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਨੌਸੈਨਿਕ ਟੁਕੜੀਆਂ ਇੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਓਮਾਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਸਤਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਜਾਂ ਓਮਾਨ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਸੈਨਿਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਈਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਅਪਣਾ ਰੌਲਾ ਵੀ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
