Last Updated :
16 August 2026, 07:29 PM IST
ਬਚਤ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਕੈਸ਼ ਜਮ੍ਹਾਪੂੰਜੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਨਕਦੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਤੈਅ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕੈਸ਼ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਣ-ਹਿਸਾਬੀ ਪੈਸੇ, ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਬਚਤ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਨਕਦੀ ਜਮ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ 'ਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਮਾ ਇੱਕੋ ਵਾਰੀ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਪੂੰਜੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਕੈਸ਼ ਜਮ੍ਹਾਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਸ਼ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਟੈਕਸ ਨੋਟਿਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਪਰ ਹਾਂ, ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਜਮ੍ਹਾ ਰਕਮ ਦੇ ਸਰੋਤ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੰਗੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਚਤ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਰ-ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਰਕਮ ਤੁਹਾਡੀ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਕਿਰਾਇਆ, ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਰ-ਯੋਗ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਟੈਕਸ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੇ ਕੈਸ਼ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਨਖ਼ਾਹ ਸਲਿੱਪ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਖਰੀਦ-ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਕਾਗਜ਼, ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੋਤ-ਸਬੂਤ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਸਰੋਤ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 50,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਕਦ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ PAN ਕਾਰਡ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। PAN ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਫਾਰਮ 60 ਭਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੈਸ਼ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਟਰੈਕਿੰਗ ਹੋ ਸਕੇ।
ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕੈਸ਼ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰਕਮ ਕਈ ਛੋਟੇ ਲੈਣ-ਦੇਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੱਡੇ ਕੈਸ਼ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਮ੍ਹਾ/ਨਿਕਾਸੀ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਰੱਖੋ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸੀਮਾ ਕੈਸ਼ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਪਾਅ ਹੈ।
