35 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ Sensex ਨੇ ਦਿੱਤਾ 8,500% ਰਿਟਰਨ, 1,000 ਤੋਂ 78,000 ਤੱਕ ਇੰਝ ਬਦਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ 1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਕਰੀਬ 1,000 ਅੰਕਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹਾ Sensex ਅੱਜ 78,000 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ 35 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 8,500 ਫੀਸਦੀ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 80ਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ Sensex ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ Sensex 1,000 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ। ਅੱਜ Sensex ਕਰੀਬ 78,000 ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 35 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 8,500 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਹੈ।

1991 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ

Sensex ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਨਵਰੀ 1986 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। 1991 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਇੰਨਾ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਰੀਬ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਆਯਾਤ ਦਾ ਖਰਚ ਹੀ ਚਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਵਿਚਕਾਰ ਤਤਕਾਲੀਨ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1991 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਦੇਣ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ।

ਬਜਟ ਆਇਆ ਤਾਂ Sensex ਨੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਵਾਬ

1991 ਦੇ ਬਜਟ ਵਾਲੇ ਦਿਨ Sensex ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 5 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ। ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇੰਡੈਕਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 82 ਫੀਸਦੀ ਰਿਟਰਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 1,909 ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਫਰਵਰੀ 1992 ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਬਜਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ Sensex ਕਰੀਬ 94 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਹਰਸ਼ਦ ਮਹਿਤਾ ਘੋਟਾਲੇ ਨੇ ਲਾਈ ਤੇਜ਼ੀ ’ਤੇ ਬ੍ਰੇਕ

ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਬੇਰੋਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਮਾਰਚ 1992 ਵਿੱਚ Sensex ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 4,000 ਦੇ ਅੰਕ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਨੂੰ Sensex ਕਰੀਬ 13 ਫੀਸਦੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ਦ ਮਹਿਤਾ ਘੋਟਾਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ।

ਸੁਧਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ

ਘੋਟਾਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖੇ। ਕਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧਿਆ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ Sensex ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।

2024 ਵਿੱਚ 75,000 ਤੋਂ 85,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ Sensex

2024 Sensex ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਾਦਗਾਰ ਸਾਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੰਡੈਕਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 75,000, ਫਿਰ 80,000 ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 85,000 ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ Sensex ਕਰੀਬ 25,000 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸੀ। 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ 86,000 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ 86,000 ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 10 ਫੀਸਦੀ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਵੀ ਲੰਬੀ ਦੌੜ ਦੀ ਉਮੀਦ

AI ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗਲੋਬਲ ਤੇਜ਼ੀ, ਮਹਿੰਗਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਾਹਿਰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਮੀਦਵਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਕੰਪਾਊਂਡਿੰਗ ਨੇ Sensex ਨੂੰ 1,000 ਤੋਂ 78,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।