ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਈਰਾਨ ਦਾ ਕੜਾ ਪਹਿਰਾ, ਟਰੰਪ ਦਾ 90 ਫੀਸਦੀ ਪਲਾਨ ਫੇਲ… ਕੀ ਲੰਮਾ ਖਿੱਚੇਗਾ ਇਹ ਜੰਗ?

ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਟਕਰਾਅ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਾਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਈਰਾਨ ਦੀ ਮਿਸਾਈਲ ਤਾਕਤ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ‘ਤੇ ਤਣਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਖਤਰੇ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Donald Trump ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਨੇਤਾ Benjamin Netanyahu ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹੁਣ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ 90 ਫੀਸਦੀ ਮਿਸਾਈਲ ਸਮਰੱਥਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਰੁਕੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਲਟ ਉਹ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼?

ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਘੱਟ ਦਿੱਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਰਾਕੇਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜਖੀਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਲਈ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

ਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਗਲਤ ਸਾਬਤ?

ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Pentagon ਅਤੇ Mossad ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਈਰਾਨ ਦੀ ਮਿਸਾਈਲ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਗਲਤ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਥਿਆਰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ‘ਤੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਖਤਰਾ?

ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਖਤ ਪਹਿਰਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਤੈਨਾਤ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਖੜਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਟੈਂਕਰ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਜਹਾਜ਼ ਡਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਖਤਰਾ ਵਧ ਰਿਹਾ?

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਬੁਸ਼ਹਰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਲਾਂਟ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਿਸਾਈਲ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡਿੱਗੀ ਸੀ। ਜੇ ਅਜਿਹੇ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਨਹੀਂ, ਪੂਰਾ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਤਰਾ ਮਿਸਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ IAEA ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ?

International Atomic Energy Agency ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਾਵਧਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਹਾਦਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸਚੇਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਲੰਬੀ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੰਗ?

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਜੰਗ ਲੰਬੀ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਹਾਲਾਤ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।