ਅਫਗਾਨ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੂਤ’? ਟਰੰਪ ਨੇ ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਦੀ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ ਸ਼ੇਅਰ

ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਮੱਧਸਥ ਬਣਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਦੀ ਪੋਸਟ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਟਕਰਾਅ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਨਵੀਂ ਚਾਲ ਚਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੀਡੀਏਟਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਭਵ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਦੀ ਪੋਸਟ ਨੇ ਕਿਉਂ ਵਧਾਇਆ ਮਾਮਲਾ?

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਦੀ ਪੋਸਟ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਚਾਨਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਸਿਰਫ ਪੋਸਟ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਖੜਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖੁਦ ਹੀ ਸਥਿਰ ਹੈ?

ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖੁਦ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਤਣਾਅ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਸਲੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਐਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਈ ਲੋਕ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀ ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ?

ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਠੰਡਾ ਰੁਖ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਫ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਤੇਹਰਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਲਦੀ ਕੋਈ ਵਾਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਤਲਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਇਹ ਅਜੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।

ਕੀ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰਾਹ ਰੋਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?

ਈਰਾਨ ਨੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਈਆਂ ਜਾਣ। ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਤਦ ਤੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧੇਗੀ। ਇਹੀ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਕੀ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਨ?

ਇਹ ਸਿਰਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੈਕਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਅਜੇ ਚਰਚਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।

ਕੀ ਇਹ ਸਿਰਫ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਹੈ?

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਸੱਚੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੀ ਛਵੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਰਹੇਗਾ।