Last Updated :
01 May 2026, 06:28 PM IST
ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਪਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਪੀ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਆਯੁਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ‘ਰਾਗੀ ਅੰਬਾਲੀ’ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਡ੍ਰਿੰਕ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦਾਮੰਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ‘ਰਾਗੀ ਅੰਬਾਲੀ’ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਦਰਜਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਰਸ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਦੀਓਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਆਯੁਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਡ੍ਰਿੰਕ ਲਗਭਗ 2000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਸਲੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਸਦੀ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਡ੍ਰਿੰਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਗੀ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਬਹੁਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤਾਸੀਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰੈਸਿਪੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਾਗੀ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੰਠਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦਕਿ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਂਟਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੂਥ ਸਲਰੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਤਲੇ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਉਬਾਲ ਕੇ ਮੱਧਮ ਆਗ ‘ਤੇ ਰਾਗੀ ਸਲਰੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੰਢ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਰਮ ਬਣੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਸਟੀਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕੁਝ ਠੰਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਗੋਲੇ ਬਣਾਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 8 ਤੋਂ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਖਾਸ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇਹ ਗੋਲੇ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੈਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਡ੍ਰਿੰਕ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਸੁਆਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸਦੀ ਕਨਸਿਸਟੈਂਸੀ ਛਾਛ ਵਰਗੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਦਰਕ, ਹਰੀ ਮਿਰਚ, ਪਿਆਜ਼, ਧਨੀਆ ਅਤੇ ਕਰੀ ਪੱਤੇ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਡ੍ਰਿੰਕ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਆਦੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਪਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਫ੍ਰਿਜ ਜਾਂ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੇਟ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਡ੍ਰਿੰਕ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਚਾਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਗੀ ਅੰਬਾਲੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਫੈਕਟ ਡ੍ਰਿੰਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
