ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸਾਂਝੀ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ (ਜੇਪੀਸੀ) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 280 ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵਕਫ਼ ਦਾ ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਕੋਟਲਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਜਹਾਂਆਰਾ ਬੇਗਮ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ। ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ (ASI) ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੌਂਪੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ 108 ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅਤੇ ਡੀਡੀਏ ਦੀਆਂ 130 ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵਕਫ਼ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਕਫ਼ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਜਤਾਇਆ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਕੋਲ 52 ਹਜ਼ਾਰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਸਨ। ਅੱਜ 9.4 ਲੱਖ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ 8.72 ਲੱਖ ਅਚੱਲ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਹਨ।
ਏਐਸਆਈ ਨੇ ਜੇਪੀਸੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿੱਜਤਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ, ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਦਾਖਲਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਗਾਈਡ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਮੂਲ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
'ਵਕਫ਼' ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਵਕੁਫ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰੁਕਣਾ ਜਾਂ ਠਹਿਰਣਾ। ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਵਕਫ਼ ਦਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਜਾਇਦਾਦ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਕਫ਼ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵਕੀਫ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਕੀਫਾ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। 27 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਕਫ਼ ਜਾਇਦਾਦਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਔਕਾਫ਼ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਫੰਡ (AIPF) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵਕਫ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਅਤੇ ਅਚੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਕਫ਼ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਕਬਰਸਤਾਨਾਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ, ਚੈਰਿਟੀ ਅਤੇ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਕਫ਼ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।