ਲੇਹ ਹਿੰਸਾ ਮਾਮਲੇ ਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡਾ ਮੋੜ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ ਦੀ ਐਨਐਸਏ ਹਿਰਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਰੱਦ

ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਈਮੇਟ ਐਕਟਿਵਿਸਟ ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ ਬਾਰੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਐਨਐਸਏ ਹਿਰਾਸਤ ਰੱਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੁਲਦਾ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਈਮੇਟ ਐਕਟਿਵਿਸਟ ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਨਐਸਏ ਹਿਰਾਸਤ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੇਹ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਏ ਹਿੰਸਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ।ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਹੁਣ ਹਿਰਾਸਤ ਰੱਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਮਕਸਦ?

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ।ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।ਸਰਕਾਰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਈ।ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹਾਲਾਤ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ?

ਵਾਂਗਚੁਕ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਸਨ।ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਉਕਸਾ ਰਹੇ ਹਨ।ਕੁਝ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਸਨ।ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ।ਇਸੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਐਨਐਸਏ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਪਰ ਹੁਣ ਹਿਰਾਸਤ ਰੱਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਕੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਮਾਮਲਾ?

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੱਕ ਵੀ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਵਾਂਗਚੁਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਜੇ ਆੰਗਮੋ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਯਾਚਿਕਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਐਨਐਸਏ ਹਿਰਾਸਤ ਗਲਤ ਅਤੇ ਮਨਮਾਨੀ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਲੀਲ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਵਾਂਗਚੁਕ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।ਯਾਚਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੂਪ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।

ਕੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲੇ?

ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਆ ਗਏ ਸਨ।ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹਿੰਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲ ਗਏ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੜਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।ਲਗਭਗ ਨੱਬੇ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਸਨ।ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ।ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕੀ ਹੁਣ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ?

ਹੁਣ ਐਨਐਸਏ ਹਿਰਾਸਤ ਰੱਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਹੈ।ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਰਿਹਾਈ ਸੰਭਵ ਹੈ।ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੀ ਹੱਲ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਹੁਣ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਅਗਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਦਮ ਤੇ ਹੈ।ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।