Last Updated :
24 August 2026, 02:16 PM IST
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ (MMSVY) ਅਧੀਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ 15,494 ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ₹26.59 ਕਰੋੜ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਯੋਗ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ₹10 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਇਲਾਜ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ICMR-NCDIR ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,16,108 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 2,32,832 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਹਰ 29 ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੋਗ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕੇ ਨਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਯੋਗ ਮਰੀਜ਼ ਮਿਆਰੀ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।"
ਐਡਵਾਂਸਡ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਡਾ. ਕਰੁਣਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਜਰੀ ਅਤੇ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਟਾਰਗੇਟਿਡ ਥੈਰੇਪੀ, ਹਾਰਮੋਨ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਲਾਜ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਹਤਯਾਬੀ, ਇਲਾਜ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁੜ ਹੋਣ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਡਾ. ਕਰੁਣਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਲਾਜ ਦੀ ਚੋਣ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕੋਰੀਜਨਲ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ, ਸਰਜਰੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਰਮੋਨ ਥੈਰੇਪੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਟਾਸਟੈਟਿਕ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਮਿਊਨੋਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ (SHA) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, MMSVY ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 50–59 ਸਾਲ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 4,515 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 40–49 ਸਾਲ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 4,141 ਅਤੇ 60–69 ਸਾਲ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 3,557 ਮਾਮਲੇ ਆਏ। 30–39 ਸਾਲ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 1,332 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋਏ। 40–69 ਸਾਲ ਦੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 12,213 ਇਲਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਾ. ਮਨਰਾਜ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ, ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ (VMAT, 3D, IMRT, IGRT, ਬ੍ਰੈਕੀਥੈਰੇਪੀ), ਹਾਰਮੋਨਲ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨੋਥੈਰੇਪੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਿਕਲਪ ਹਨ: ਬ੍ਰੈਸਟ-ਕਨਜ਼ਰਵਿੰਗ ਸਰਜਰੀ (ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ) ਅਤੇ ਮੋਡੀਫਾਈਡ ਰੈਡੀਕਲ ਮਾਸਟੈਕਟੋਮੀ (MRM), ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਇਓਪਸੀ, ਟਿਊਮਰ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲਿੰਫ ਨੋਡਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਕੰਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ 30–40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ, ਹਾਰਮੋਨ ਰਿਸੈਪਟਰ ਨੇਗੇਟਿਵ ਜਾਂ ਟ੍ਰਿਪਲ ਨੇਗੇਟਿਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, 50 ਸਾਲ ਅਤੇ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ, ਘੱਟ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਟੇਜ 1–3 ਵਿੱਚ।
ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਇਓਪਲਾਸਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰੈਸਟ-ਕਨਜ਼ਰਵਿੰਗ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਪਰਬੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚਮਤਕਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਦੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਇਲਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਅਸੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ।"
ਡਾ. ਕਰੁਣਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ MMSVY ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਇਸ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਡਾਕਟਰੀ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਲਾਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
