Last Updated :
28 March 2026, 06:33 PM IST
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹਰਿਪ੍ਰਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਮਾਸ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਫਾਈ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਪਹਿਨਣ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਸ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਸੋਮਵਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਦੇ ਦਿਨ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਨਾ ਕਰੋ। ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਜੀਵਨ ਜਿਓ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਦਇਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤਾਕਤਾਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਲਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਾਲਾ ਨਹੀਂ ਇਕ ਆਸਥਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮੰਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਲਟ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਾਲਾ ਸਿਰਫ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਹਿਨੋ। ਬਿਨਾਂ ਸਮਝੇ ਨਾ ਪਹਿਨੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਸਥਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਪਹਿਨੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਇਸਦੀ ਅਸਲੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ।
