Last Updated :
04 August 2026, 06:46 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਸਾਵਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਰਤ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਮਿਕਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਰ ਕਈ ਸ਼ੁਭ ਗ੍ਰਹਿ ਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਲਾਭ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਮਿਕਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਤਿਥੀ 8 ਅਗਸਤ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 9 ਅਗਸਤ ਸਵੇਰੇ 11 ਵੱਜ ਕੇ 6 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ।
ਉਦਯਾ ਤਿਥੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਾਲ 9 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਕਾਮਿਕਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਭਗਤ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣਗੇ।
ਜੋਤਿਸ਼ ਗਣਨਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ ਕਾਮਿਕਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਯੋਗ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਦੈ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਨੁਕੂਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੁਭ ਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਤ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਧੇਰੇ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਕੋਲ ਘੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਆਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਉਪਵਾਸ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਵਰਤ ਜਾਂ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਉਚਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
