Last Updated :
29 July 2026, 08:51 AM IST
ਅੱਜ ਆਸਾੜ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤਿਥੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦਵਿਆਸ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ 'ਵਿਆਸ ਪੂਰਨਿਮਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਿਮਾ 28 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 6:18 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮ 8:05 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਕੋਲ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰੂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਗੁਰੂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਕਿਹੜੇ 5 ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਆਵੇ।
ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਓ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਫੋਨ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦਵਿਆਸ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਵੇਦਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ। ਨਾਲ ਹੀ "ॐ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ" ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ 'ਤੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਕੱਢੋ।
ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ, ਵਸਤਰ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਛੱਤਰੀ, ਫਲ ਜਾਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਊ ਸੇਵਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਣਾ-ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ। ਇਸ ਦਿਨ ਸੱਚ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਜ੍ਹਾ ਕਰੋ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ ਉਸ ਦੇ ਦੱਸੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।
• ਗੁਰੂ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੋ।
• ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।
• ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਪਨਪਣ ਦਿਓ।
• ਸਾਤਵਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖੋ।
• ਜੇਕਰ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਗੁਰੂ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾਓ।
