Last Updated :
09 January 2025, 03:49 PM IST
ਵੈਕੁੰਠ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਹਰ ਸਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਭਗਤ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤਾਰੀਖ 9 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 12.22 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਤਾਰੀਖ 10 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰਾਤ 10.19 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਵੈਕੁੰਠ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ 10 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੈਕੁੰਠ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵੈਕੁੰਠ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਦੇ ਹਨ। ਵੈਕੁੰਠ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਵੈ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਕੁੰਠ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਲੋਕ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਸ਼ਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠੋ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣ ਲਓ। ਰਸਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਗਾ ਜਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਤਿਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪੰਚਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਣੀ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲ ਖਾਓ। ਵਰਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਤੋੜੋ।
