Last Updated :
16 May 2026, 04:31 PM IST
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਇਹ ਯੂਰਪੀ ਯਾਤਰਾ ਕਲੀਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਰਿਨਿਊਏਬਲ ਐਨਰਜੀ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਲਡਹੋਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ASML ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿਪ ਸੁਪਨੇ ਦੀ “ਮਾਸਟਰ ਚਾਬੀ” ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ASML ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਸੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਈਕਰੋਚਿਪ ਬਣਾਉਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ TSMC ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਸਭ ASML ਦੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ EUV ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ASML ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਕੱਠ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਘਰੇਲੂ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਇਕੋਸਿਸਟਮ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਧੋਲੇਰਾ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ Powerchip ਮਿਲ ਕੇ 14 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਿਪ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਫੈਕਟਰੀ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਗਾ ਫੈਬ ਲਈ ASML ਦੀਆਂ ਐਡਵਾਂਸਡ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਟਿਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਿਲਿਕਾਨ ਵੇਫਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਸਰਕਿਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ASML ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਚਿਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ASML ਨੂੰ ਆਪਣੇ “India Semiconductor Mission” ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਾਥੀ ਮੰਨ ਰਹੀ ਹੈ।
1984 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ASML ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਚਿਪ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ 80 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। EUV ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ASML ਦਾ 100 ਫੀਸਦੀ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀ ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ AI ਸਰਵਰ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮਿਲਟਰੀ ਸਿਸਟਮ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
ASML ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਜੰਗ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਚੀਨ ਨੂੰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਚਿਪ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਲਈ ਡੱਚ ਸਰਕਾਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ASML ਦੀਆਂ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ASML ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕਲਪ ਬਣਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ASML ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵੇਚਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਕੰਪਨੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ GIFT City ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਸਟਮਰ ਸਪੋਰਟ ਦਫ਼ਤਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਧੋਲੇਰਾ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਹੱਬ ਤੱਕ ਵੀ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਟੈਕ ਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿਪ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।
