Courtesy: Credit: OpenAI
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੂਨ ਪੰਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ, ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਵਾਲਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਿੱਧਾ ਲੇਟਣ, ਕੁਝ ਕਦਮ ਤੁਰਨ, ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਜਾਂ ਹਲਕਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸਾਹ ਫੁੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੇਟਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵੱਲ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਜਾਗ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਭਾਰਾਪਣ, ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਘਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ 'ਤੇ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਜਾਨਲੇਵਾ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਰਿਥਮੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਪੰਪਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਰ ਵਾਰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਦਮਾ, ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਅਚਾਨਕ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸਾਹ ਨਾ ਆਵੇ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਚੱਕਰ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਦਰਦ ਜਬੜੇ, ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲੱਛਣ ਗੰਭੀਰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।