ਜਿਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੋ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ: ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੋ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ

ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਜਿਗਰ ਸੈਂਕੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਚੁੱਪ-ਚੁੱਪ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਮ ਪਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ।

ਜਿਗਰ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦੁਰੁਸਤ ਰੱਖਣਾ। ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਖ਼ੁਰਾਕ-ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਜਿਗਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰੋਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੈ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ?

ਜਦੋਂ ਜਿਗਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਟਾਪੇ, ਸ਼ੂਗਰ, ਹਾਈ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਹੀਣਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ਼ਸ਼, ਫਾਈਬ੍ਰੋਸਿਸ, ਸਿਰੋਸਿਸ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਰਫ਼ 7-10 ਫੀਸਦੀ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੀ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ?

ਇਹ ਜਿਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਣ ਹੈ, ਜੋ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ A, B, C, D ਜਾਂ E ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਜਿਗਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ B ਅਤੇ C ਸਿਰੋਸਿਸ, ਜਿਗਰ ਫੇਲ੍ਹ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 13 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ B ਅਤੇ C ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਬਨਾਮ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ: ਅੰਤਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫ਼ਰਕ

•    ਕਾਰਨ: ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਇੱਕ ਲਾਗ ਹੈ ਜੋ ਸੰਕਰਮਿਤ ਖੂਨ, ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
•    ਲੱਛਣ: ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ 'ਚ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਦਕਿ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ 'ਚ ਕਈ ਵਾਰ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਪੀਲੀਆ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਲੱਗਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
•    ਇਲਾਜ: ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਭਾਰ ਘਟਾ ਕੇ, ਕਸਰਤ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡ ਕੇ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਲਈ ਵਾਇਰਸ ਮੁਤਾਬਕ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਦਵਾਈਆਂ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
•    ਸੰਕਰਮਣ: ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਛੂਤ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਦਕਿ ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਾਅ

ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਰ, ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ, ਘੱਟ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ-ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।
ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ A ਅਤੇ B ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਗਵਾਉਣੇ, ਸਾਫ਼ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯੌਨ ਸੰਬੰਧ, ਸੰਕਰਮਿਤ ਸੂਈ ਜਾਂ ਰੇਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।