Last Updated :
04 August 2026, 06:31 PM IST
Courtesy: Credit: Getty Images
ਆਰਟੀਫ਼ਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਦਬਾਅ ਪਵੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ AI ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।
ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਨਵੇਂ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਜਾਂ ਅਸਥਾਈ ਪਾਬੰਦੀ ਵੀ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੰਡਨ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਵਧੇਗਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੋਰ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਬੈਲਟ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦਸਤਖ਼ਤ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਚਲਾਈ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ AI ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ 24 ਘੰਟੇ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਵਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਈ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸੀਮਤ ਬਿਜਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੇਂ ਘਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ AI ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਲਈ। ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਦੇਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਜ੍ਹਾ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਕਾਰਨ ਵਧਦਾ ਦਬਾਅ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ AI, ਕਲਾਊਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਧਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਜਿੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਚੂਰ ਉਪਲਬਧਤਾ ਹੋਵੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਰਤਣ ਵਰਗੇ ਉਪਾਅ ਵੀ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ AI ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ।
