Last Updated :
04 September 2025, 11:57 AM IST
International News: ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਜੰਗਲ, ਜਿਸਨੂੰ "ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਹ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਘਟਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੱਟਣ ਦੀ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵਰ੍ਹ ਰਹੇ ਅਸੀਸਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੋਜ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਵਰਗੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹਮਲਾ ਹੈ।
1985 ਤੋਂ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਔਸਤ ਬਾਰਿਸ਼ ਹਰ ਸਾਲ 21 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਘੱਟ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 16 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ 2 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਮੌਸਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਵਿਗੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2023 ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਪਿਆ ਜਿਸਨੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗਲ ਦਾ ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
2024 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਘੱਟ ਗਈ, ਪਰ ਅੱਗ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸੋਕੇ ਨੇ ਹੋਰ ਭੜਕਾਇਆ। ਜਿਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਲੋਕ "ਸਵਰਗ" ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗਲ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ 2035 ਤੱਕ ਬਾਰਿਸ਼ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਧੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ 11,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦਾ ਇਹ ਦਰਦ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਬਕ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਹੁਣ ਨਾ ਰੁਕਿਆ ਤਾਂ ਕਿਆਮਤ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।
