Last Updated :
22 August 2026, 07:18 PM IST
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਦੇ ਅਗਲੇ ਮਹਾਸਚਿਵ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ – 80 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ 8 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਯਾਨਾ ਦੀ ਕੈਰੋਲਿਨ ਰੋਡ੍ਰਿਗਸ ਬਿਰਕੇਟ ਨੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਸਚਿਵ ਐਂਟੋਨੀਓ ਗੁਟੇਰੇਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
22 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਹੋਈ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੀ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁਯਾਨਾ ਦੀ ਕੈਰੋਲਿਨ ਰੋਡ੍ਰਿਗਸ ਬਿਰਕੇਟ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ ਦੀ ਰੇਬੇਕਾ ਗ੍ਰਿਨਸਪੈਨ ਨੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
UN ਦਾ ਮਹਾਸਚਿਵ ਸਿੱਧੀ ਜਨਤਕ ਵੋਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ (UNSC) ਦੇ 15 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਵੋਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪਰਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੋਟਿੰਗ ਅੰਤਿਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ। ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਆਪਣੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਵਾਪਸ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ 5 ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰਾਂ – ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਚੀਨ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ – ਕੋਲ ਵੀਟੋ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 9 ਵੋਟਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਰੁਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਉਸ ਨਾਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ UN ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ (193 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼) ਨੂੰ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ, ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਮਹਾਸਚਿਵ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 5 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2006 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਨੂੰ UN ਮਹਾਸਚਿਵ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ।
ਥਰੂਰ 1978 ਤੋਂ UN ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਮਹਾਸਚਿਵ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਥਰੂਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ, ਜਦਕਿ ਥਰੂਰ ਨੇ ਖੁਦ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਜੁਟਾਇਆ।
