Last Updated :
21 June 2023, 05:40 PM IST
ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਲੂਟਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਜਾਂ ਨਾਨ-ਸੈਲਿਕ ਗਲੂਟਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ (ਐਨਸੀਜੀਐੱਸ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕ ਵਿਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੇ ਗਲੂਟਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਵਿੱਚ ਦਸਤ, ਸਟੀਟੋਰੀਆ ਜਾਂ ਚਿਪਚਿਪਾ ਪਖਾਨਾ, ਗੈਸ, ਫੁਲਾਵਟ, ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ ਕਈ ਹੋਰ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਈਪ 1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼, ਥਾਇਰਾਇਡ ਰੋਗ, ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਡਰਮੇਟਾਇਟਸ ਅਤੇ ਆਈਜੀਏ ਨੈਫਰੋਪੈਥੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਈਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸਟਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਲਿੰਫੋਮਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ?
1. ਇਮਯੂਨੋਲੋਜੀਕਲ (ਰੋਗ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕ) ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਗਲੂਟਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ (ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ) ਆਪਣਾ ਬਾਹਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਮਝਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇੱਕ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਚਾਲੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਜਸ਼ ਅਤੇ ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
2. ਜੈਨੇਟਿਕਸ (ਅਨੁਵੰਸ਼ਿਕਤਾ ਜਾਂ ਜੱਦੀ ਕਾਰਨ)
ਕੁਝ ਜੀਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ HLA-DQ2 ਅਤੇ HLA-DQ8 ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੇਲੀਏਕ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਡਿਸਆਰਡਰ ਹੈ ਜੋ ਗਲੂਟਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3. ਲੀਕੀ ਗਟ ਸਿੰਡਰੋਮ
ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ ਦਾ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਸਮਾਉਣਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲੀਕੀ ਗਟ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੀ ਆਂਦਰ ਦੀ ਪਰਤ ਵਧੇਰੇ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੂਟਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੰਘਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4. ਗਲੂਟਨ ਦਾ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ
ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਖਮੀਰ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਲੂਟਨ ਦਾ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬੇਅਰਾਮੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਗਲੂਟਨ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਲੂਟਨ ਵਿਕਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜਾਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਖੁਰਾਕ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ, ਢੁਕਵੀਂ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਕੇ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਕਰ ਸਕੇ ਹੈ।
