Last Updated :
10 October 2023, 12:28 PM IST
ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਤਾਰ ਚੜਾਅ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਕਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬਣ ਜਾਵੇ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ। ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਸਤਾਓਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਕਾਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਚਿੰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਾੜ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਤੇ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਆਓ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚਿੰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਾੜਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰੀਏ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿਕਾਰ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੰਤਾ ਵਿਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਦੀਆਂ ਤੀਬਰ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾ: ਤੁਗਨੈਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿਕਾਰ ਹਨ:
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਕਾਰ ਹੈ। ਜੋ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਨਾਲ ਸੌਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੀਬਰ ਡਰ ਜਾਂ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਪੈਨਿਕ ਅਟੈਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣ ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਧੜਕਣ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਕੰਬਣਾ ਆਦਿ ਹਨ। ਪੈਨਿਕ ਅਟੈਕ ਇੰਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਜਾਂ ਘਾਤਕ ਸਥਿਤੀ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਿਰਣੇ, ਮਖੌਲ, ਜਾਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਾਉਣ, ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ, ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਓਸੀਡੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਾੜ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਓਸੀਡੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਣਚਾਹੇ, ਘੁਸਪੈਠ ਵਾਲੇ, ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਵਿਵਹਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੂਖਮਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਾੜ ਦੀ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਕਸਰ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਕਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋ ਅਲਾਵਾ ਮਨੋ-ਚਿਕਿਤਸਾ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀਆਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
