Last Updated :
25 July 2026, 07:20 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਕਿਸੇ NRI ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ (Relative) ਤੋਂ ਗਿਫਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਗਿਫਟ ਦੀ ਰਕਮ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ, ਭਰਾ-ਭੈਣ, ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ, ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੇ ਗਿਫਟ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ 'ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ' ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ₹50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਕਮ NRI ਦੀ ਆਮਦਨ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਗਿਫਟ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰਹੱਦ-ਪਾਰ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ, ਤਾਂ FEMA ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ NRI ਨੂੰ ਗਿਫਟ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮ FEMA ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੋਣ।
ਜੇ ਗਿਫਟ ਸਿਰਫ਼ ਨਕਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਚੱਲ ਜਾਇਦਾਦ, ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ NRI ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਸ਼ੇਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ FEMA ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਗਿਫਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ NRI ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਫਟ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ 'ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ' ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਿਫਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਬੈਂਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ Gift Deed ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਗਿਫਟ ਦੀ ਰਕਮ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦ, ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਜਾਂ ਟੈਕਸ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗਿਫਟ ਲੈਣ ਜਾਂ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ FEMA ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਗਿਫਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ' ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਵੱਡੀ ਰਕਮ, ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਿਫਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਬੈਂਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। NRI ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਗਿਫਟ 'ਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ Income Tax Act ਅਤੇ FEMA ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਰਕਮ, ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਾਲੇ ਗਿਫਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਕਦਮ ਹੈ।
