Last Updated :
14 March 2026, 01:58 PM IST
ਅੱਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।ਕਈ ਲੋਕ ਦਿਨ ਭਰ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸੁਸਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਟੈਂਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇਹ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਕਈ ਵਾਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਘਾਟ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।ਡਾ. ਸਰਮੇਦ ਮੇਜਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਟਾਮਿਨ B1 ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਵਿਟਾਮਿਨ B1 ਨੂੰ ਥਾਇਮਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹੈ।ਜੇ ਇਸ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਊਰਜਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਥਾਇਮਿਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਆਮ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਘਾਟ ਅਕਸਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਧਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਥਕਾਵਟ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਘੱਟ ਹੋਣਾ।ਕਈ ਵਾਰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਉਮਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਪਰ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਥਾਇਮਿਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 20 ਤੋਂ 30 ਦਿਨ ਲਈ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਖੁਰਾਕ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਜਲਦੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੀਨੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬੇਤਰਤੀਬ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਕਰਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਆਦਤਾਂ ਇਹ ਘਾਟ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ।ਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਵੀ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਥਾਇਮਿਨ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ।ਇਸ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਥਾਇਮਿਨ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਕੁਝ ਆਮ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।ਮਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭਟਕਣਾ ਵੀ ਇਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂਡ ਸਵਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਕਈ ਵਾਰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਜੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੇਰੀਬੇਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ।ਥਾਇਮਿਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ।ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਥਾਇਮਿਨ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਊਰਜਾ ਵੀ ਵੱਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਥਕਾਵਟ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
