Last Updated :
08 August 2026, 08:07 PM IST
ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ 'ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ' ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਰੀਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੀਲਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਧੀ ਮਿਰਾਇਆ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੀਲਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੀਲਾਂ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਲਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਯੁਵਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ 40 ਕਰੋੜ ਯੁਵਾ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਾਕਤ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਹੈਸੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਯੁਵਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਉਪਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਸੰਕਟ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬੀ.ਏ.-ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 12 ਨੂੰ ਹੀ ਸਥਾਈ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਯੁਵਾਵਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਆਈ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 23 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ RAF ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸਿਵਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਏ.ਕੇ.-47 ਫਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਹੁਲ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਕਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 22 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਸਨ। ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਕੂਟੀ 'ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ 15 ਘੰਟੇ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਛਾਤਰ ਹਾਂ ਜਾਂ ਅੰਦੋਲਨਜੀਵੀ? ਹਰ ਵਾਰ ਨੌਕਰੀ, ਪੇਪਰ ਜਾਂ ਰਿਜ਼ਲਟ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰੀਏ? ਅਸੀਂ ਬਿਹਾਰੀ ਹਾਂ, ਸੱਤਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।" ਇਸ 'ਤੇ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਡਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲੇ, ਜੋ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ।
ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅੱਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਸਲਾ ਹੈ।
ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਅਡਾਣੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਦੀ, ਭਾਗਵਤ, ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਡਾਣੀ ਦਾ 'ਸਿਸਟਮ' ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ RSS ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਿਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੈਰਾ-ਮਿਲਟਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਾਂਦਲੀ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਡਰ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ, ਪਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਡਰ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
