Last Updated :
20 August 2026, 06:42 PM IST
10 ਮਈ 2025 ਦੀ ਸਵੇਰ ਭਾਰਤੀ ਵਾਯੂ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨਾਗੇਸ਼ ਕਪੂਰ ਲਈ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁੰਨ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮਿਸ਼ਨ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਸੀ—ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭੋਲਾਰੀ ਏਅਰਬੇਸ। ਪਰ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਦਿਲਚਸਪ ਪਰ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ।
ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਵਾਯੂ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਾਊਥ ਵੈਸਟ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡ (SWAC) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲਰਟ 'ਤੇ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਏਅਰਬੇਸਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਭੋਲਾਰੀ ਏਅਰਬੇਸ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਏਅਰਬੇਸ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਤੋਂ 520 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਲੀ ਵਾਰਨਿੰਗ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ SAAB ਏਰੀਏ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜੋ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਵਾਯੂ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸੁਖੋਈ-30 MKI ਜੈੱਟਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਵਾਯੂ ਸੈਨਾ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੈੱਟਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਜ਼ਮੀਨ ਵਰਜਨ ਲੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 300 ਕਿਲੋ ਦਾ ਵਾਰਹੈੱਡ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਇਲਟ ਕਾਕਪਿਟ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉਡਾਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਚੈਕਲਿਸਟ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਟਾਰਮੈਕ 'ਤੇ ਤਣਾਅ ਸਾਫ਼ ਝਲਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਠੀਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪਾਇਲਟ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨਾਗੇਸ਼ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੀਫ਼ ਏਅਰ ਚੀਫ਼ ਮਾਰਸ਼ਲ ਏ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ। ਚੀਫ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ?" ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੈੱਟ ਅਗਲੇ 15 ਮਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਉਡਾਣ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੀਫ਼ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਸਰ, ਉਹ ਅਜੇ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।"
ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਪੂਰ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਫ਼ ਏਅਰ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਪਾਇਲਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਸੁਖੋਈ ਜੈੱਟਾਂ ਨੇ ਰਨਵੇ ਤੋਂ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੌਂਚ ਜ਼ੋਨ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ। ਪਾਇਲਟਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਡ੍ਰਿਲ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਟਾਰਗੇਟ 'ਤੇ ਲੌਂਚ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਏਅਰ ਸਰਚ ਰਡਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਡਾਰ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਕਪਿਟ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਵਾਰਨਿੰਗ ਰਿਸੀਵਰ ਬੀਪ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੇ ਭੋਲਾਰੀ ਏਅਰਬੇਸ ਦੇ SAAB ਏਰੀਏ ਹੈਂਗਰ ਨੂੰ ਸਟੀਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਹੈਂਗਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਟੇਢਾ-ਮੇਢਾ ਛੇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਂਗਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਲਬਾ ਬਿਖਰਿਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲੱਗਿਆ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਇੰਨਾ ਸਟੀਕ ਸੀ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਬਾਕੀ ਢਾਂਚੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈੱਟਾਂ ਨੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡਾਣ ਭਰੀ।
ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਲੰਚ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ, ਏਅਰ ਚੀਫ਼ ਮਾਰਸ਼ਲ ਏ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਪੂਰ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਪੂਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, "ਸਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਿਨ ਚੀਫ਼ ਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਸੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਏਅਰ ਚੀਫ਼ ਮਾਰਸ਼ਲ ਏ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਮੁਸਕਰਾਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ, "ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਲ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਏਅਰਬੇਸ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ।
